Vraag en antwoord bij schildklierknobbels

 De American Thyroid Association (ATA), is een toonaangevende Amerikaanse organisatie die zich richt op onderzoek van de schildklier, richtlijnen voor de klinische praktijk, educatie en jaarlijkse wetenschappelijke bijeenkomsten. De ATA publiceert gezaghebbende richtlijnen voor schildklieraandoeningen, organiseert jaarlijkse conferenties en biedt middelen voor artsen en patiënten.

Clinical Thyroidology for the Public is een uitgave van de Amerikaanse Thyroid Association (ATA). Elke maand besteedt de ATA aandacht aan een speciaal schildklier-onderwerp. In oktober zijn  schildklierknobbels aan de beurt.

Wat is de schildklier?

De schildklier is een vlindervormige klier in je hals die normaal gesproken aan de voorkant onderin zit. De taak van de schildklier is om schildklierhormonen te maken, die in het bloed worden uitgescheiden en dan naar alle weefsels in het lichaam worden vervoerd. Schildklierhormoon helpt het lichaam om energie te gebruiken, warm te blijven en zorgt ervoor dat de hersenen, het hart, de spieren en andere organen goed blijven werken.

Wat is een schildklierknobbel?

De term schildklierknobbel verwijst naar een abnormale groei van schildkliercellen die een bobbel in de schildklier vormt. Hoewel de overgrote meerderheid van de schildklierknobbels goedaardig (niet-kankerachtig) is, bevat een klein deel van de schildklierknobbels wel schildklierkanker. Om schildklierkanker zo vroeg mogelijk te kunnen diagnosticeren en behandelen, moeten de meeste schildklierknobbels op de een of andere manier onderzocht worden.

Wat zijn symptomen van schildklierknobbels? 

De meeste schildklierknobbels veroorzaken geen symptomen. Vaak worden schildklierknobbels per ongeluk ontdekt tijdens een routineonderzoek of bij beeldvormende tests zoals CT-scans of een echo van de nek die om totaal andere redenen worden uitgevoerd. Soms ontdekken patiënten zelf een schildklierknobbel door een bult in hun nek op te merken terwijl ze in de spiegel kijken, hun kraag dichtknopen of een ketting vastmaken. Abnormale schildklierfunctietests kunnen soms de reden zijn dat een schildklierknobbel wordt gevonden.

Schildklierknobbels kunnen overmatige hoeveelheden schildklierhormoon produceren, waardoor hyperthyreoïdie ontstaat (zie brochure Hyperthyreoïdie). De meeste schildklierknobbels, inclusief de kankergezwellen, functioneren echter eigenlijk niet, wat betekent dat tests zoals TSH normaal zijn. Zelden klagen patiënten met schildklierknobbels over pijn in de nek, kaak of oor. Als een knobbel groot genoeg is om de luchtpijp of slokdarm samen te drukken, kan dit ademhalingsproblemen, slikproblemen of een kietel in de keel veroorzaken. Nog minder vaak treedt heesheid op. En nog minder vaak wordt heesheid veroorzaakt als het knobbeltje de zenuw aantast die de stembanden aanstuurt. Dit heeft meestal te maken met schildklierkanker.

De belangrijkste punten om te onthouden zijn de volgende:

• Schildklierknobbels veroorzaken over het algemeen geen symptomen.
• Schildklieronderzoeken zijn meestal normaal – zelfs wanneer er kanker aanwezig is in een knobbel.
• De beste manier om een schildklierknobbel te ontdekken, is door ervoor te zorgen dat je arts je nek controleert!

Wat veroorzaakt schildklierknobbels en hoe gewoon zijn ze?

We weten niet precies wat de meeste schildklierknobbels veroorzaakt, maar ze komen heel vaak voor. Tegen de leeftijd van 60 jaar heeft ongeveer de helft van alle mensen een schildklierknobbel die kan worden ontdekt bij een onderzoek of met beeldvorming. Gelukkig is meer dan 90% van deze knobbels goedaardig. Hashimoto’s thyreoïditis, de meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie (zie brochure Hypothyreoïdie), is geassocieerd met een verhoogd risico op schildklierknobbels. Jodiumtekort, wat zeer zeldzaam is in de Verenigde Staten, kan ook schildklierknobbels veroorzaken.

Hoe wordt een schildklierknobbel beoordeeld en hoe wordt een diagnose gesteld?

Zodra de knobbel wordt ontdekt, zal je arts proberen te bepalen of de rest van je schildklier gezond is of dat de hele schildklier is aangetast door een algemenere aandoening zoals hyperthyreoïdie of hypothyreoïdie. Je arts zal de schildklier voelen om te zien of de hele klier vergroot is en of er één of meerdere knobbels aanwezig zijn. De eerste laboratoriumtests kunnen het meten van schildklierhormoon (thyroxine, of T4) en schildklierstimulerend hormoon (TSH) in je bloed omvatten om te bepalen of je schildklier normaal functioneert.

Omdat het meestal niet mogelijk is om vast te stellen of een schildklierknobbel kwaadaardig is alleen door lichamelijk onderzoek en bloedtesten, omvat de beoordeling van schildklierknobbels vaak speciale tests zoals een schildklierultrageluid en een fijne-naaldbiopsie (FNA).

Alle schildklierknobbels waarbij wordt vastgesteld dat ze schildklierkanker bevatten, of waarvan sterk wordt vermoed dat ze kanker bevatten, moeten operatief worden verwijderd door een ervaren schildklierchirurg. De meeste schildklierkankers zijn te genezen en veroorzaken zelden levensbedreigende problemen (zie folder Schildklierkanker). 

Schildklierknobbels die goedaardig blijken te zijn via FNA of te klein zijn om een biopt te maken, moeten toch goed in de gaten worden gehouden met echografisch onderzoek elke 6 tot 12 maanden en jaarlijkse lichamelijke controles door je arts. Een operatie kan zelfs worden aanbevolen voor een knobbeltje dat goedaardig is volgens FNA, als het blijft groeien of zorgwekkende kenmerken ontwikkelt op de echo tijdens de follow-up.