Cognitief functioneren bij behandeling hypothyreoïdie met levothyroxine

Dit is een onderzoek dat neuro-cognitief functioneren evalueert na langdurige LT4-behandeling (gemiddelde behandelingstijd 5,5 jaar). Daarnaast werd onderzocht of psychologisch welzijn in deze patiëntengroep verschilde met gezonde personen. Hypothyreoïdie wordt in verband gebracht met een verminderde functie van het geheugen, de concentratie, de psychomotorische snelheid, visuele waarneming en constructieve vaardigheden (handigheid).

Cognitive functioning and well-being in euthyroid patients on thyroxine treated replacement therapy for primary hypothyroidism
EM Wekking, BC Appelhof, E Fliers, AH Schene, J Huyser, JGP Tijssen, WM Wiersinga

Introductie

Overte hypothyreoïdie wordt geassocieerd met tekorten in algemene intelligentie, geheugen, aandacht, psychomotorische snelheid, visueel-perceptuele en constructionele vaardigheden (1). Thyroxine (T4) vervangingstherapie is de standaardbehandeling van hypothyreoïdie en lijkt effectief te zijn in het herstellen van biochemische euthyreoïdie, zoals blijkt uit serum thyrotropine (TSH), en vrije T4- en triiodothyronine (T3)-concentraties binnen het normale bereik. Hoewel hormoonsubstitutietherapie zeer succesvol is geweest in het verminderen van morbiditeit en mortaliteit bij primaire hypothyreoïdie, is het in de klinische praktijk goed bekend dat een minderheid van de patiënten aanhoudende symptomen heeft ondanks adequate T4-vervangende therapie. Dit zijn vaak vage, aspecifieke klachten over vermoeidheid, spierpijn, depressieve stemming of verminderde geheugenfunctie.

• Dit is de eerste studie die neurocognitief functioneren evalueert na langdurige T4-therapie (mediaan duur van substitutietherapie 5,5 jaar). 
• Ten tweede onderzochten we of het psychologisch welzijn in deze patiëntengroep verschilt van gezonde proefpersonen. 
• Ten slotte onderzochten we of serum TSH of schildklierperoxidase-antistoffen (TPO-ab) bepalend zijn voor neurocognitieve prestaties en welzijn.

Een recente studie (2) leverde het eerste bewijs dat patiënten die thyroxine gebruiken, zelfs degenen met een normale serum TSH, een significante vermindering in psychologisch welzijn vertonen vergeleken met controles van dezelfde leeftijd en geslacht. Deze bevindingen roepen de vraag op of de neurocognitieve functies bij T4-behandelde hypothyroïde patiënten ook aangetast kunnen zijn.

Een overzicht van neurocognitieve aspecten van hypothyreoïdie suggereerde dat succesvolle behandeling van hypothyreoïdie mogelijk slechts geassocieerd is met gedeeltelijke en over het algemeen inconsistente patronen van herstel van de algehele neurocognitieve functies (1). Deze conclusie werd echter bereikt op basis van slechts enkele onderzoeken naar neurocognitieve functies die kort na het herstellen van euthyreoïdie met schildkliervervangende therapie bij patiënten met hypothyreoïdie werden uitgevoerd.

In 1969 rapporteerden Whybrow et al. over vier van dergelijke patiënten en concludeerden dat wanneer de hypothyreoïdie langdurig aanwezig was geweest, hersenbeschadiging bleef bestaan na schildkliervervangende therapie (3). Osterweil et al. rapporteerden over de neurocognitieve functie van 54 patiënten met duidelijke of minimale hypothyreoïdie (4). Een subset van 11 tot 34 patiënten was beschikbaar voor neurocognitieve hertest. Er werd geconcludeerd dat het schadelijke effect van hypothyreoïdie ten minste gedeeltelijk omkeerbaar is, maar mogelijk niet volledig, aangezien sommige testresultaten significant verstoord bleven vergeleken met euthyroïde controles zonder hypothyreoïdie (4). Een enkele casusrapportage door Mennemeier et al. rapporteerde vergelijkbare conclusies (5).
 

Aangezien er bijna geen gegevens beschikbaar zijn over de neurocognitieve functies van patiënten met T4-behandelde hypothyreoïdie, hebben we het niveau van cognitief functioneren onderzocht bij een grote groep Nederlandse patiënten, allen adequaat behandeld voor primaire auto-immuun hypothyreoïdie, en de resultaten vergeleken met de normale referentiewaarden voor deze tests.

 

Referenties

1. Dugbartey AT. Neurocognitive aspects of hypothyroidism. Archives of Internal Medicine. 1998 158 1413–1418.
2. Saravanan P. Chau WF, Roberts N, Vedhara K, Greenwood R, Dayan CM. Psychological well-being in patients on ‘adequate’ doses of L-Thyroxine: results of a large , controlled community-based questionnaire study. Clin Endocrinol (Oxf) 2002;57(5): 577-585.
3. Whybrow PC, Prange AJ, Jr. Treadway CR. Mental changes accompanying thyroid gland dysfunction. A reappraisal using objective psychological measurements. Arch Ge. Psychiatry 1969; 20(1):48-63.
4. Osterweil D, Syndulko K, Cohen SN, Pettler-Jennings, Hershman JM, Cummings JL et al. Cognitive function in non-demented older adults with hypothyoïdism. Journal of the American Geriatrics Society 1992; 40(4):325-335.
5. Mennemeier M, Garner RD, Heilman KM. Memory, mood and measurement in hypothyroidism. Journal of Clinical & Experimental Neuropsychology 1993; 15(5):822-831.